مصاحبه «الحياة» با مسعود بارزاني

ž قدرت در اوضاع بسيار نامساعدي به عراقي‌ها واگذار شد، آيا وضعيت كنوني شما به شما اجازه خواهد داد كه كشور را اداره كنيد؟

œ بدون شك انتقال قدت و بازگشت استقلال به عراق به خودي خود رويداد بزرگ است و اين يك روز تاريخي براي عراق است، وجود ترور در جامعه عراق يك مسأله پيش‌بيني شده بود و من فكر مي‌كنم كه اين مسأله ادامه پيدا خواهد كرد. پيداست كه تروريستان مي‌خواهند بر سر راه اهداف دمكراتيك مشكل‌سازي كنند اوضاع كنوني عراقي‌ها را وادار مي‌كند كه هر كس در سمت خويش مسؤوليت خويش را به نحو احسن انجام دهد و با نيروها همكاري لازم را داشته باشند به اين معنا كه هر فردي بايد خودش را مسئول بداند در وقايعي كه در كشور به انجام مي‌رسد زيرا اين نفع شخصي تمام افراد است، پس از آزاد سازي عراق ترفندهاي زيادي بوجود آمد تا اين اتفاقات در عراق روي دهد. مسأله، مسأله زمان است همچنين بازگشت روال عادي بين مردم و سازمانهاي امنيتي كار بسيار سنگيني است و حتي تشكيلات پليس و سازمانهاي امنيتي هم احتياج به زمان دارد ولي به هر شكل بايد اين آرزوها تحقق يابد.
 

ž ترفندها چه بودند؟
 

œ ترفند بزرگ اين بود كه نيروهاي آمريكائي اسم خودشان را از نيروهاي آزاد كنند به اشغالگران تغيير دادند و بدون مشاركت عراقيها، امنيت عراق را بر عهده گرفتند.
 

ž برخي‌ها معتقدند كه يك نوع عدم درك بين كردها و عربها وجود دارد، آيا شما با اين نظريه موافق هستيد؟
 

œ من با اين ديدگاه موافق هستم، ولي عدم درك عربها بسيار گسترده تر است، يكي از مهمترين مسائلي كه ما هميشه به آن افتخار مي‌كنيم آن است كه رهبري بارزاني (زنده ياد) به ما آموخته است و آن اين است كه نبايد جنگ كردستان بعنوان جنگ ميان كرد و عرب شناخته شود بلكه اين جنگ بر عليه رژيم است. رژيمهاي حاكم عراق يكي پس از ديگري با حمايت و پشتيباني بسياري از برادران عرب تلاش مي‌كردند كه مسأله كردستان را خنجري عليه اعراب معرفي كنند كه قوم عرب را مورد تهديد قرار مي‌دهد، ولي روابط ما بين كرد و عرب مخصوصاً روابط ما با نيروهاي دمكراتيك خواه عرب بسيار خوب و حسنه است البته واقعيت دارد كه در برخي زمينه‌ها اين روابط ضعيف است ولي اين دوستي همچنان ادامه دارد. متاسفانه هم اكنون سو تفاهم‌هايي وجود دارد ولي در هر حال بايد روابط ميان كرد و عرب ادامه پيدا كند. اين شيوه بايد به طريقه ديالوگ و يا كنگره در اينجا و يا هر كشور ديگري دنبال شود اين مسأله به شكل جدي از طرف كردها پيگيري مي‌شود و لازم است كه امت عربي اين مسأله را درك كند.
 

آن تقسيم كردستان كه رويداد دور از انتظار كردها بود و كردها هرگز راضي به تقسيم و تجزيه كردستان نبودند همان طوري كه بين امت عربي اين تقسيم اتفاق افتاد مخصوصاً پس از جنگ اول جهاني. ما اين واقعيت را خوب درك مي‌كنيم ولي نبايد اين واقعيت ادامه پيدا كند زيرا اين ملت بايد خودش را جمع كند و با هم متحد شود و يك كشور مستقلي داشته باشد.
 

در مورد اوضاع كردستان عراق از همان روز برپايي انقلاب سپتامبر، شعار مركزي كردستان از همان ابتدا، دمكراسي براي عراق و خودمختاري براي كردستان بوده است بنابراين بدون در نظر گرفتن اين شعار هرگز حقوق كردها بدست نخواهد آمد زيرا اگر در عراق دموكراسي وجود نداشته باشد هرگز ملت كرد به حق خويش نخواهند رسيد. چرا كه تجربه توافق نامه يازدهم مارس واقعيت اين مسأله را براي ما به اثبات رسانده است، آنچه كه ضروري است كه كشورهاي عربي و امت عربي آن را درك كنند اين است كه عراق از دو ملت اصلي كرد و عرب تشكيل شده است. كردها قبل از عربها و يا هر قوم ديگري در اين منطقه وجود داشته‌اند و از اصلي ترين و كهن ترين ملت اين منطقه است البته علاوه بر اين كردها در فرهنگ و تمدن عربي و اسلامي‌سهم بسزائي دارند به همين دليل بايد مورد ستايش قرار گيرند نه اينكه به چشم دشمن به آنان نگريسته شود.

ž برخي‌ها معتقدند كه كردها در اين دو سال اخير خودشان را مستقل از عراق احساس مي‌كنند و مسأله فدرال هم براي كردها بيش از مسأله دمكراسي در اهميت و اولويت است؟
 

œ من با صراحت اعلام مي‌كنم كه اگر عراق يك حكومت دمكراتيك و فدرال نباشد ما راضي نخواهيم شد كه در آن زندگي كنيم و با عربها همچنان متحد بمانيم.
 

ž در مراكز روشنفكري و ملي صحبت از استقلال مي‌شود، آيا شما فكر نمي‌كنيد كه اين صحبتها براي شما مشكل درست خواهد كرد؟
 

œ هم اكنون ما در مقابل مشكل قرار داريم، ما هم اكنون تحت فشار بسيار سنگيني قرار داريم و اين فشار را ملت كرد بر ما وارد كرده است و آنچه كه ما در مورد آن به توافق رسيده ايم اين است كه يك عراق فدرال دمكراتيك را بسازيم و چنين دولتي را تشكيل دهيم كه البته اين كمترين چيزي است كه براي ملت قابل قبول است و اين در حالي است كه عربها اين را هم براي كردها زياد مي‌دانند و كردها هم به همين دليل خواسته ديگري را مطرح مي‌كنند.بعد از تمام اين حوادثي كه در كردستان به وقوع پيوست چرا ما باز هم با اين حال به مركز عراق مي‌رويم و از عراق جدا نمي‌شويم؟ بدون شك اين عقيده و نظريه رهبران سياسي كردستان است و البته ملت همگي با اين مسأله موافق نيستند به همين دليل ما تحت فشار هستيم و نمي‌توانيم بيش از اين افكار و خواسته‌هاي مردم را در نظر نگيريم، ولي اگر حكومت عراق به قانون تصويب شده پايبند نباشد ديگر به هيچ عنوان از اتحاد و يكپارچگي عراق حمايت نخواهد شد و ما ديگر هرگز از عراق و اتحاد آن دفاع نمي‌كنيم.

ž روابط ميان شيعيان و كردها را چگونه ارزيابي مي‌كند البته با توجه به نامه سيستاني براي سازمان ملل متحد ( UN )؟

œ تا كنون روابط بين كردها و شيعيان بسيار خوب و قوي بوده است ما در اين كشور يك تاريخ مشترك داريم ما هر دو از تمام رژيم‌هاي سابق حاكم بر عراق از كليه اقوام ديگر در عراق صدمة بيشتري ديده ايم ولي آنچه كه در اواخر رويداد چه در مورد فتواي آقاي سيستاني يا برخي ديگر از احزاب و جناح‌هاي شيعه يك نوع بي اميدي درميان ملت كرد پديد آورد، در وضعيتي كه ما بايد يك اراده مشتركي را در پيش مي‌گرفتيم ولي ما يك اراده مخالف را مشاهده كرديم البته ما بر اين مسأله واقف هستيم كه سخنان سيستاني يا ساير اشخاص يا احزاب، عقيده و نظريه تمام شيعيان نيز بلكه اين عقايد قشر خاصي در ميان شيعيان است ما اميد داريم كه اين افراد كمي‌فكر كنند زيرا اين مسأله مي‌تواند بر سر روابط ما با شيعيان تاثير بسيار منفي و بدي را به وجود آورد.

ž شما اين شايعاتي كه در بين كردها وجود دارد كه برخي از آنان مي‌گويند چند كشور همسايه در پشت اين قضيه وجود دارند چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

œ البته ما هم اين حرفها را شنيده ايم، ولي يك نوع درك به مسأله كردستان به شكل مستقيم در ميان افراد وجود دارند مانند اين كه كردها معتقدند كه بايد به اسم كردها برخي از اين دستاوردها به وجود آيد البته اين خطرناك است و ما هيچ چيزي را به عنوان ( مخصوص براي كردها ) به دست نخواهيم آورد به عنوان مثال اگر تنسيق و توافق بين كرد و عرب وجود نداشته باشد ما نخواهيم توانست كه با هم موافق باشيم و كنار بيائيم هم اكنون تلاش‌هاي زيادي صورت گرفته تا اين اهداف به ثمر برسد.
 

ž آيا شما ملزم به رعايت سياست خارجي عراق هستيد زمانيكه فدراليزم در عراق به وجود آيد، و آيا شما روابط ويژه اي را با خارج داريد؟

œ فدراليزم تنها براي كردستان نيست بلكه براي تمام مناطق عراق است، ولي هم اكنون در كردستان زمينه فدرال فراهم است و البته در مركز و جنوب هنوز اين زمينه فراهم نشده است آنان احتياج به زمان دارند تا به پاي كردستان برسند زيرا ما در 12 سال گذشته به شكل عملي در خاك كردستان براي ايجاد اين سيستم كار كرده‌ايم، البته توافق بسيار صريح و روشني وجود دارد كه مسأله استقلال قانوناً در صلاحيت دولت مركزي مي‌باشد و روابط خارجي ما هم از طريق تفاهم و تنسيق به وجود خواهد آمد.
 

ž برخي‌ها صحبت از وجود روابط بين كرد و اسراييل مي‌كنند نظر شما چيست؟
 

œ ما اين اخبار را از طريق روزنامه‌ها دريافت كرديم كه گويا تعليم نظامي‌در اينجا توسط اسراييلي‌ها صورت مي‌گيرد ولي آيا تو خودت در اينجا هيچ آموزشگاهي را مشاهده كرده اي؟ 

اين اخبار كاملاً كذب است ولي آنچه كه جاي تعجب است اين است كه اين اخبار توسط روزنامه نگاران كرد و عرب ساخته شده است و آنان اين اخبار كذب را ترويج مي‌كنند، و اين در حالي است كه پرچم اسراييل در آنكارا و برخي از كشورهاي عربي رواج دهند. اين روابط به اهتزاز در آمده و به آشكارا با اسراييل در تمام زمينه‌ها ارتباط برقرار كرده‌اند حداقل شما در اينجا هيچ اثري از پرچم اسراييل نمي‌بينيد، اگر بخواهيم با اسراييل روابط داشته باشيم به شكل آِشكارا و صراحت اين كار را خواهيم كرد و هيچ احتياجي به مخفي كاري نخواهد بود و البته اين در حالي است كه اعراب به آشكارا با اسراييل روابط برقرار مي‌كنند و اين مسأله خارج از منافع ما است و ما هيچ ارتباطي نه به آشكارا و نه به شكل مخفي با اسراييل نداريم.

ž شماها چرا از رياست غازي ياور حمايت كرديد و از دكتر عدنان پاچه‌چي حمايت نكرديد؟
 

œ اين مسأله به شكل نادرستي به اطلاع رسيده است ما هيچ نظر سوئي نسبت به پاچه‌چي نداريم، به غير از احترام و تقدير هيچ نظر ديگري نسبت به او نداريم، من در بغداد نبودم، زمانيكه از من خواسته شد كه جهت تعيين مسئولين كشوري به بغداد بروم من به بغداد رفتم زماني به آنجا رسيدم كه گفتگوهاي لازم در اين باره صورت گرفته بود و در آنجا من متوجه شدم كه غازي الياور انتخاب شده است البته ما ادعا مي‌كرديم كه يكي از دو پست رياست جمهوري يا نخست وزيري براي كردها باشد ولي با توجه به اينكه براي يك مدت موقتي است از تمام جنبه‌ها ما از خود گذشتگي كرديم تا اين مرحله حساس هم سپري شود به شرطي كه اين گونه انتخاب به عرف و عادت در آينده تبديل نشود، بدون ترديد من از غازي الياور براي پست رياست حمايت كردم تا اين سمت را بر عهده بگيرد البته در آ‎خرين لحظات به ما اطلاع داده شد كه اين سمت را براي پاچه‌چي در نظر گرفته‌اند اين مسأله هم طوري مطرح شد كه گويا اين سمت بايد در اختيار پاچه‌چي قرار گيرد و گويا اين يك مسأله تحميلي است به همين دليل من با پاچه‌چي صحبت كردم و به او گفتم: اين چنين ادعاهايي شايسته تو نيست كه با زور و اجبار اين مقام را به تو بدهند زيرا شورا غازي را انتخاب كرده است من به او گفتم كه نظر من اين است كه تو اين سمت را نپذيري و از آن كناره گيري كن، اين بود كه او نيز حرف مرا گوش كرد و عملاً كناره گيري كرد. روابط ديريني كه ما را با غازي گره مي‌زند يك نوع روابط از دوران پدر بزرگ ماست او از عشيره بسيار قديمي‌عراق است كه در پروسه تعريب بر عليه كردها مشاركت نكرده‌اند و حتي با آن مخالفت كردند و حتي شمار بسيار زيادي از افراد عشيرة «شمر» هم در اين پروسه شركت نكردند. در خلال سال‌هاي سي‌ام كه عمو و پدرم را به موصل انتقال داده بودند، شيخ عجيل الياور به كمال احترام و تقدير از آنان پذيرايي كرد و مساعدت‌هاي زيادي را به آنان كرد و همچنين قبيله شمر حمايت‌هاي زيادي را از ما به عمل آورده‌اند به همين دليل من با تمام نيرو از غازي الياور حمايت كردم تا اين پست را در اختيار بگيرد.

منبع: روزنامه خبات

ترجمه: احمد غفاري