گفتوگوي روزنامه «مليت» با بشار اسد
روزنامه «مليت» ـ چاپ استانبول ـ در آستانه ديدار بشار اسد (رييسجمهور سوريه)
از تركيه، گفتوگويي را با وي انجام داده است.
1آيا
قبلا به تركيه سفر كردهايد؟
<متأسفانه
بايد بگويم هرگز به تركيه نرفتهام. مردم دو كشور همسايه همديگر را نميشناسند
و همديگر را نديدهاند. اما اين وضعيت در سالهاي اخير تغيير يافته است. روابط
طبيعي نيز بايد اينگونه باشد. «احمد نجات سزر» كه در سال 2000 براي مراسم
تشييع جنازه پدرم به شام آمده بود در ايجاد روابط دوجانبه بين اين دو كشور
بسيار تأثيرگذار بوده است.
1
به نظر شما آيا پس از تحولات اخير، تركيه و سوريه به يكديگر
احتياج بيشتري خواهند داشت؟
<البته،
مقامات تركيه نيز بر اين عقيدهاند كه مردم ما به همديگر احتياج دارند. كشورهاي
همسايه عراق به همديگر احتياج دارند. در مسائل ديگر خاورميانه نيز همكاري دو
كشور تركيه و سوريه ضرورت دارد. راه برايمان باز است.
1به
نظر شما تيتري كه براي خبر ديدار شما با تركيه خواهيم داشت، چگونه باشد؟
«صفحهاي جديد در روابط با تركيه» و يا «آغازي جديد در روابط تركيه»؟ اگر شما
روزنامهنگار بوديد، كدام يك را انتخاب ميكرديد؟
<عنوان
«صفحهاي جديد» را انتخاب نميكردم. براي اينكه اين صفحه قديمي است كه مجددا
باز خواهد شد ضمنا صفحههاي جديد هميشه مابين كشورهايي كه با همديگر دشمن
بودهاند باز ميشود. ما در روابطمان مسائلي را كه در مورد آنها اختلاف نظر
داريم مورد بحث قرار نخواهيم داد، بلكه مسائلي كه در آنها اتفاقنظر داريم مد
نظر است.
1
در مورد علت ديدارتان از تركيه آيا ميتوان عنوان «اتفاقنظر بين تركيه و
سوريه» را استفاده كرد يا نه؟
<نه!
اينگونه نگوييم. بهتر است كمي دورتر برويم. منافع مشترك امروز هم مد نظر است و
به همين دليل به روابط بايد با ديد منطقهاي و شايد در آينده با ديد بينالمللي
نگاه كرد. شناساندن اين روابط زياد مهم نيست چيزي كه اهميت دارد، محتواي اين
روابط است. تاكنون از تركيه ديدار نكردهام اما اين احساس را ندارم كه به كشوري
غريبه ميروم. براي رسيدن به هدفي كه داريم، درها به رويمان باز است. به نظر من
روابطمان عالي پيش ميرود. بايد روابطمان را در اقتصاد گستردهتر كنيم.
1
آيا روابطي كه با تركيه داريد، دوستانه است؟ آيا عقايدي مانند «مرزهاي شماليمان
در دست تركيه امانت است و به تركيه اعتماد داريم» داريد؟
<البته،
بي شك اين ارتباطات، دوستانه است. روابطمان گسترده خواهد شد و ملتمان مرزهايي
را كه وجود دارد نخواهند ديد. اسراييل نميتواند روابطمان را خدشهدار كند.
1
آيا اين روابط براي كشورهاي منطقه ناخوشايند خواهد بود؟ به عنوان مثال آيا
اسراييل از اين مسأله ناخشنود خواهد شد يا خير؟
<با
توجه به اينكه ما در ايجاد اين روابط به نظر اسراييل احتياجي نداريم برايمان
اهميت ندارد كه اسراييل از اين مسأله خشنود باشد يا نه. اسراييل نميتواند
روابط ما را تحت تأثير قرار دهد. چرا كه اگر غير از اين بود روابط ما تا اين
مرحله پيش نميرفت.
1
آيا روابط تركيه و اسراييل براي شما ناخوشايند است؟
<تا
زماني كه اين روابط، روابط سوريه ـ تركيه را تحت تأثير قرار ندهد، ما با آن
مخالف نيستيم. در ضمن اين روابط نبايد در موضعگيري تركيه در برابر مسأله
فلسطين تأثيري منفي داشته باشد. در روابطمان با تركيه مسأله بهتري وجود دارد و
آن مسأله اعتماد دو جانبه هر دو كشور است.
1
آيا امروز بيشتر از گذشته به تركيه اعتماد داريد؟
<در
دوراني كه در ايجاد روابط، مشكلاتي با هم داشتيم ارتباطي بين دو كشور وجود
نداشت. كسي را كه با او ارتباط برقرار نكردهايم، نميتوانيد بشناسيد. تركيه در
چنين شرايطي بود. با وجود اينكه در گذشته نسبت به تركيه ترديد داشتيم، اكنون در
حال برطرف كردن اين ترديدها ميباشيم.
1
هر دو كشور نسبت به يكديگر ترديد داشتند. تمام اين مشكلات
بخاطر وجود «پ.ك.ك» بود نظر شما در مورد شرايط فعلي چيست؟
<ديدگاهي
متفاوت با شما دارم. در كنار منافع مشتركي كه در ايجاد اين روابط وجود دارد يك
وجه مشترك ديگر نيز وجود دارد. به طور مثال در دوران عثماني يك حكومت مشترك
داشتيم. در يك دوره مشكلاتي را كه با تركيه داشتيم ناشي از تحولات بينالمللي و
منطقهاي آن دوره بود. ما اكنون هدف اصلي ارتباطي كه سعي در برقراري آن داريم
برگرداندن شرايط طبيعي است. روابط ما بر خلاف عقيده ديگران، زمينههاي
گستردهاي را شامل ميشود. البته ميتوانيم بگوييم كه در اين دوران، دو عامل
وجود داشته است. در اين موارد ميتوانيم حدسياتي داشته باشيم. به طور مثال در
زمينهاي كه در مورد «پ.ك.ك» گفتيد، ببينيد در سال 1987، تورگوك اوزال ديدار
مهمي از شام داشت. از اين تاريخ به بعد هيچ عضوي از «پ.ك.ك» از مرزهاي سوريه
وارد تركيه نشدند. مسؤولان تركيه نيز اين را قبول دارند. سوريه در آن زمان با
تعدادي از احزاب و گروهها رابطه داشت. اما اكنون «پ.ك.ك» به هيچ عنوان در سوريه
فعاليتي ندارد. سوريه به هيچ عنوان به «پ.ك.ك» اجازه نداده است كه بر عليه ملت
تركيه و هيچ ملت ديگري حركتهايي داشته باشتد. در سالهاي 1980 با احزاب
تروريستي بدتري از «پ.ك.ك» درگير بوديم. با اين حال كشورهاي زيادي كه بعضي از
كشورهاي عربي را نيز شامل ميشد از اين گروهها حمايت ميكردند اما در مورد
روابط اقتصاديمان بايد بگويم هنوز در اول راه هستيم و به زمان احتياج داريم.
1
تركيه از مسأله ايجاد دولت كرد مستقل عراق ناخشنود است. آيا سوريه نيز شرايط
تركيه را دارد و نگران است؟
<
البته هر حركتي كه باعث تجزيه عراق شود تنها تركيه و عراق را
نگران نميكند. بلكه تمام كشورهاي همسايه و حتي ديگر كشورها را نيز تحت تأثير
قرار ميدهد. از هر نوع تحول تجزيهطلبانه در شمال و جنوب عراق نگرانيم.
1
آيا در مقابل آنها قرار گرفتهايد؟
<براي
ما خط قرمز محسوب ميشود. اين خط قرمز بايد در تمام كشورهاي منطقه مطرح باشد.
آينده ما در مقايس بزرگي به آينده عراق بستگي دارد.
1
آيا در نظر داريد كه در اين رابطه با تركيه همكاريهايي داشته باشيد؟
<در
حال حاضر اين كار را انجام ميدهيم تا زماني كه تماميت ارضي عراق حفظ نشود
،نميتوانيم از استقلال و آزادي عراق صحبت كنيم. همچنين بايد از استقلال عراق و
كشورهايمان چشمپوشي كنيم. البته اگر پس از تجزيه عراق اين كشورها وجود داشته
باشند.
1
مثل اينكه مدتهاست در زمينه آب راهحل مشتركي پيدا شده است.
<تركيه
در هر ثانيه 500 متر مكعب آب به سوريه ميدهد و سوريه از اين مسأله خرسند است.
در رأس فاكتورهاي شناساندن شكل آب در كنار حقوق بينالمللي روابط انسانها نيز
مطرح است. اگر از يك ترك در كنار فرات بپرسيم كه آيا حاضري كه برادر سوريت بي
آبي بكشد يا نه؟ بي شك خواهد گفت خير به همين دليل جنبه انساني اين مسأله را
مورد اهميت قرار ميدهدو به نظر من نه ملت سوريه و نه دولت سوريه هيچ مشكلي از
بابت منابع آبي با تركيه ندارد.
برداشت من چنين
است كه موضع گيري فعلي سوريه در رابطه با مسأله آب با موضع گيري قبلي اش متفاوت
است. مسأله ديگر هم مسأله نقشه است.
1آيا
ميتوانيد بگوييد ما با تركيه مشكلي نداريم و با شرايط فعلياش آن را قبول
داريم.
<اين
مسأله، مسأله امروز نيست و تقريبا 60 سال است كه مطرح است اين موضوع هم مانند
مسأله آب در يك لحظه بوجود نيامد. با افزايش روابط ميزان اختلافات كاهش خواهد
يافت. در اين شرايط مسأله مرزهايمان نيز حل خواهد شد. به خاطر اينكه در اين
رابطه با رفقاي تركمان مشورت كردهايم. صحبت كردن در اين زمينه كمي بيمعناست.
اما اين بدان معني نيست كه نميخواهيم به سؤالات جواب دهيم. حتي بايد اين مشكل
را به خاطر فقط منافع هر دو كشور حل كنيم و هر دو كشور بايد از اين راه حل
خشنود باشند. مشكلاتي وجود دارند كه براي حل آنها به زمان بيشتري احتياج است.
من به حل شدن تمام مشكلاتمان اميدوار هستم چرا كه همان قدر كه مسئولان تركيه
حسن نيت دارند ما هم داريم.
1
مسأله نقشه ما بين دو كشور، مسأله روزي نيست؟
<البته
كه هست. مسأله مناطق تحت تسلط تركيه براي ما يك مساله اساسي است. به همين دليل
پيش از بحث شدن در اين رابطه در مورد يك راه حل نميتوانيم چيزي بگويم. فقط
ميتوانم بگويم كه طي گذشت زمان ميتوانيم به راه حلي اساسي دست پيدا كنيم.
بعلت اينكه يك مشكل مشترك نيست بهتر است فعلا بعنوان يك مساله روز مطرح نشود.
1
تركيه ميخواهد عضو اتحاديه اروپا شود. اين مسأله را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
<من
در رابطه با مسأله ورود تركيه به اتحاديه اروپا با ديدي اميدوارانه مينگرم و
نظراتم را براي آقاي عبدالله گل طي ديداري كه سال پيش از شام داشتند بيان كرده
بودم. روندي كه باعث پيشرفت تركيه شود صد در صد بر روي سوريه نيز تاثير مثبتي
خواهد گذاشت. سوريه با اتحاديه اروپا همسايه خواهد شد. اين بسيار مهم است چرا
كه در آينده ما هم عضوي از اتحاديه اروپا خواهيم شد. ورود كشوري مسلمان مانند
تركيه به اتحاديه اروپا بسيار با معنا خواهد بود.
