|
جيم هوگلند - ترجمه مهرداد ميردامادي: با
ناراحتي و غمي كه مي توان در كلام يك زنداني ابد به هنگام توصيف حبسي كه
پشت سر گذاشته و دوراني كه در پيش روي خود دارد سراغ گرفت، فردي از رهبران
سياسي كُرد مي گويد «عراق تقدير ماست.» اما در پس اين لحن ناگزير پذيرش
تماميّت ارضي عراق فرصتي را هم براي بازسازي سياسي اين كشور مي توان ديد.
عراق به كُردها نياز دارد چرا كه سال هاست كه توانسته اند دولتي
منطقه اي را هر چند به شكلي ناقص اما در عين حال كارآمد و خودكفا بر اساس
انتخابات، احترام به حقوق رأي دهندگان و دنبال كردن سياستي دموكراتيك پي ريزي
و مديريت كنند. ايده و نظر كُردها و نيز نياز آنها به ساختاري فدرالي ضامن
حفاظت از حقوق اقليت هاي ديني، مي تواند به شكل گيري عراق نوين كمك
كند.
«كردها هم به عراق نياز دارند. آنها نيازمند آن هستند كه به دولتي مدرن تعلق
داشته باشند تا بقاياي رويه هاي عشيره اي و قبيله اي و فئودالي
سرزمين مادري شان در مناطق كوهستاني زاگرس در شمال عراق را از خود
بزدايند و دور كنند. آنها به مرزهاي شناخته شده بين المللي نياز دارند تا
امان و پناه آنها باشد از شر راهزناني كه تنها چشم به منابع نفتي دارند و
خواهان بي ثباتي عراق هستند.
در اصل اين كُردها هستند كه بايد عراق را از اين حالت كه تقدير محتوم آنها
باشد خارج سازند و آن را به شكلي در آورند كه سرنوشت خودخواسته آنها باشد. كُردها
خود بايد سرنوشت خود را در دست بگيرند. آنها بايد با همسايگان و هم دينان
عرب خود دولتي را بسازند كه بر خلاف بيشتر دولت هاي منطقه اقتدارگرا و
خودكامه نباشد.
ايده ضرورت تغيير حكومت در عراق به دليل قوم كُشي هاي دوره اي
صدام بر عليه ۴ ميليون كُرد عراق با استفاده از سلاح هاي شيميايي و از
بين بردن روستاهاي كُردنشين، امري متقاعدكننده مي نمود. تصميمات و اهداف
جنايت بار و سبعانه رژيم بعثي صدام بر عليه كُردها در طول سال ها هيچ
تغييري نكرد.
تعصب عربي و تنفر قومي كه صدام به وجود آورده و باني آن بود امري كه ساير حكام
عرب هم آن را پذيرفته و فعالانه از آن حمايت مي كردند به اندازه نظام
تبعيض نژادي در آفريقاي جنوبي وقيحانه و مخرب بود. تا زماني كه رژيم صدام بر
سرير قدرت بود تماميت ارضي تنها بهانه اي بيش براي قتل عام
نبود. خودمختاري كُردها در منطقه پرواز ممنوع امري كاملاً توجيه پذير بود
و مشروعيت داشت.
«ُكردها كه در جريان حمله نظامي ماه هاي مارس و آوريل آمريكا به عراق
جزئي از نيروهاي متحد بودند اكنون فرصت دارند و بايد وظيفه خود بدانند تا به
نظام سياسي جديد سامان بدهند تا عراق كشوري يكپارچه باقي بماند. اگر كُردها و
اعراب نتوانند تقدير خود را به سرنوشتي مشترك مبدل كنند دموكراسي در خاورميانه
تضعيف خواهد شد. سياست هاي موفق تركيه براي تثبيت يك نظام معتدل
دموكراتيك اسلامي و در آمدن به عضويت اتحاديه اروپايي در معرض خطر قرار خواهد
گرفت و با ناامني شمال عراق امنيت ايران نيز مخدوش خواهد شد.
دولت بوش با در نظر گرفتن اين خطرات و براي آرامش سياسي ايران و تركيه، هميشه
بر تماميت ارضي عراق تأكيد كرده است. عراقي ها خود بهتر از هر كسي بر اين
امر واقفند. با اين همه عراقي ها بر اين امر هم واقفند كه كُردها خواهان
ادامه وضع موجود و دوري گزيدن از دولت مركزي هستند و در عين حال انتظار آن را
مي كشند كه وضعيتي مشابه در جنوب هم روي بدهد. به همين دليل هيأت
بلندپايه اي از طرف شوراي حكومتي عراق به سلمانيه رفت تا به جلال طالباني
و مسعود بارزاني از رهبران اصلي كُرد اعلام كند كه «شما حق خودمختاري سياسي را
به دست آورده ايد و اگر هم بخواهيد مي توانيد اعلام استقلال كنيد.
ما بر سر اين مسئله با شما جنگي نداريم. شما را هم به رسميت مي شناسيم.
آنچه ما نمي خواهيم جنگ و كشمكش جدايي طلبانه در مركز عراق است.
تصميم خود را بگيريد و بر سر حرف خود بايستيد.»
مقامات كُرد و شوراي حكومتي مي گويند كه پيام «بپيونديد يا جدا شويد» را
احمد چلبي به صراحت بيان كرد و مشاوران و دستياران عبدالعزيز حكيم و عدنان پاچه چي
هم بر آن صحه گذاشتند. پيش از ملاقات هفته پيش مقامات شوراي حكومتي با مقامات
ايالات متحده و سازمان ملل نظر كُردها در اين باره پرسيده شد و طرف رايزني
شوراي حكومتي قرار گرفتند.
رهبران كُرد بلافاصله در صلاح الدين متعهد شدند كه از اتحاد و تماميّت
ارضي عراق پشتيباني كنند اما در عين حال از رفتن به آمريكا و گفت وگوي
مستقيم با كوفي عنان و جورج بوش در مورد آينده عراق سر باز زدند.
دوازده سال گذشته دوران طلايي كُردهاي عراق بوده و نقطه اوج اين دوران سرنگوني
رژيمي بود كه آنها را به شكلي نظام مند و به نام ناسيوناليسم عرب قتل عام
مي كرد. از اين رو ترديد آنها براي دست برداشتن از خودمختاري كاملي كه
اكنون در اختيار دارند كاملاً قابل درك است. با اين همه كُردها نبايد فرصت به
دست آمده را از دست بدهند و زمان تبديل تقدير ناخواسته به سرنوشت خودخواسته را
ناديده بگيرند. مشاركت فعال آنها در عراقي نوين و دموكراتيك نشان خواهد داد كه
تماميت ارضي در يك كشور چندقوميتي تنها از راه ترورسازمان تأمين و حفظ نمي
شود.
منبع:واشنگتن پست
|
